مختارنامه – عطار نیشابوری
مائیم ز غم سوخته خوش خوش چون شمع
مائیم ز غم سوخته خوش خوش چون شمع وز گریهٔ پیوسته مشوش چون شمع نایافته نور صدق یک دم چون شمع گم کرده سررشته درآتش…
ما هر دو جهان زیر قدم آوردیم
ما هر دو جهان زیر قدم آوردیم بر قبهٔ افلاک علم آوردیم چون درد ترا کم آمد آمد درمان کلّی خود را زهیچ کم آوردیم
گه نعره زن قلندرت خواهم بود
گه نعره زن قلندرت خواهم بود گه در مسجد مجاورت خواهم بود گر جان و دلم به باد برخواهی داد من از دل و جان…
گه جان مرا غرق ملاهی میدار
گه جان مرا غرق ملاهی میدار گه نفسم را به صد تباهی میدار تو زان منی چنان که خواهی میکن من زان توام چنان که…
گل گفت منم فتاده صد کار امروز
گل گفت منم فتاده صد کار امروز در آتش و خون مانده گرفتار امروز چه بر سر آتشم نشانید آخر در پای تمامست مرا خار…
گل جلوه همی کند به بستان ای دوست
گل جلوه همی کند به بستان ای دوست دریاب چنین وقت گلستان ای دوست بنشین چو ز هر چه هست برخواهی خاست روزی دو ز…
گفتم همه عمر نازنینت بینم
گفتم همه عمر نازنینت بینم امروز چه گونه در زمینت بینم ای در دل خاک خفته خون کرده دلم کی دانستم که این چنینت بینم
گفتم ای چشم خواب میباید برد
گفتم ای چشم خواب میباید برد بویی ز دل خراب میباید برد چندین مگری گفت در آتش غرقم وین واقعه را به آب میباید برد
گردل گویم به منتهایی نرسید
گردل گویم به منتهایی نرسید پوسید به درد و در دوایی نرسید ور جان گویم که دو جهانش قدمی است بس دور برفت و هیچ…
گر میخواهی که مرد مقبول شوی
گر میخواهی که مرد مقبول شوی جاوید ز شغل خلق معزول شوی آخر چو به دوست میتوان شد مشغول غبنی باشد به هرچه مشغول شوی
گر ما همگی خویش چون ذرّه کنیم
گر ما همگی خویش چون ذرّه کنیم خود را به وجود ذرّهای غرّه کنیم ای قافله سالارِ عدم طبل بزن تا بادیهٔ وجود را عَبْره…
گر سبز خطی است، گوشهای خالی گیر
گر سبز خطی است، گوشهای خالی گیر بر مفرش سبزه، رو، کَمِ قالی گیر اندیشهٔ حال زیر خاکت تا کی عمر تو چو باد میرود…
گر دریائی ز شور بنشانندت
گر دریائی ز شور بنشانندت ور تیز تکی چو مور بنشانندت بنشین که ز خاستن نخیزد چیزی ور ننشینی به زور بنشانندت
گر جان ببرد عشق توام جان آنست
گر جان ببرد عشق توام جان آنست ور درد دهد جملهٔدرمان آنست هر ناکامی که باشد این طایفه را میدان به یقین که کام ایشان…
گر باز نماید سَرِ یک موی به تو
گر باز نماید سَرِ یک موی به تو صد گونه مدد رسد ز هر سوی به تو ای بیخبر، آن چه بیوفاییست آخر تو پشت…
گاهی به کمال برتر از خورشیدم
گاهی به کمال برتر از خورشیدم گه در نقصان چو ذرّهای جاویدم هرگه که به استغناء او مینگرم بیم است که منقطع شود امیدم
کو کوی تو تا به فرق بشتافتمی
کو کوی تو تا به فرق بشتافتمی پس روی ز هرچه هست بر تافتمی دستم نرسد به جان که بشکافتمی تا بو که ترا میان…
کس را دیدی ز خود نفور افتاده
کس را دیدی ز خود نفور افتاده در فرقت خویشتن صبور افتاده فی الجمله اگر نشانِ ما میطلبی ماییم همه ز خویش دور افتاده
فرماندهِ ملکِ انبیا کیست تویی
فرماندهِ ملکِ انبیا کیست تویی مصداق تعزّ من تشا کیست تویی روشن نظر لقد رأی کیست تویی هم دامن خلوت دنا کیست تویی
عمری به امید در طلب بنشستیم
عمری به امید در طلب بنشستیم در فکرت کار روز و شب بنشستیم صد بحر چو نوشیده شد از غیرت خلق لب بستردیم و خشک…
عشقت که به صد هزار جان ارزانی است
عشقت که به صد هزار جان ارزانی است بحری است که موج او همه حیرانی است تا لاجرم از عشق تو همچون فلکی سر تا…
عاشق به غم تو کار افتاده خوش است
عاشق به غم تو کار افتاده خوش است سرداده به باد و بی سر استاده خوش است انصاف بده که این دل بی سرو پا…
شمعی که ز درد او کسی باز نگفت
شمعی که ز درد او کسی باز نگفت جان داد که یک سخن به آواز نگفت شاید که ببرّند زبانش که به قطع تا در…
شمع آمد و گفت یارِ من خواهد بود
شمع آمد و گفت یارِ من خواهد بود پروانه که جان سپارِ من خواهد بود اول چو بشویمش به اشکی که مراست آخر لحدش کنارِ…
شمع آمد و گفت کشتهام هر سحری
شمع آمد و گفت کشتهام هر سحری پس سوخته هر شبی به دست دگری چون در سرم آتش است و بر پایم بند هرگز نبود…
شمع آمد و گفت رختِ رفتن بستم
شمع آمد و گفت رختِ رفتن بستم در آتشِ سوزنده به جان پیوستم چون هر نفسم به گاز سر میفکنند بر پای که سر نهم…
شمع آمد و گفت حالتی خوش دیدم
شمع آمد و گفت حالتی خوش دیدم خود را که سرافکنده و سرکش دیدم از هر تر و خشک و دخل و خرجی که بود…
شمع آمد و گفت پا و سر باید سوخت
شمع آمد و گفت پا و سر باید سوخت هر لحظه به آتش دگر باید سوخت وقتی که به جمع روشنی بیش دهم گر خواهم…
شمع آمد و گفت اگر میسر گردد
شمع آمد و گفت اگر میسر گردد چندین سوزم ز اشک کمتر گردد چون در آتش تشنگیم مینکشد زان میگریم تادهنم تر گردد
شد عمر و دل از کرده پشیمان آمد
شد عمر و دل از کرده پشیمان آمد کارم بنرفت و کار تاوان آمد گر راه نگه کنم بسر شد بر من ور عمرنگه کنم…
سلطان، تو، به می دهندگی ای ساقی
سلطان، تو، به می دهندگی ای ساقی ما بسته میان به بندگی ای ساقی ما مردهٔ محنتیم و امروز به تست جان را ز شراب،زندگی…
زین کار که در گردنِ من خواهد بود
زین کار که در گردنِ من خواهد بود آتش همه در خرمنِ من خواهد بود با سر نتوانم که زیم زانکه چو شمع سر بر…
زلف تودگر ز دست نگذارم من
زلف تودگر ز دست نگذارم من تا بو که دل از شست برون آرم من گویم که دلِ مرا چراندهی باز گوئی که برو دلِ…
زان روز که حسنت علم عشق افراخت
زان روز که حسنت علم عشق افراخت هر چیز که دید پردهٔ روی تو ساخت دادی همه را به یکدگر مشغولی تا با تو کسی…
روزی که به دریای فنا در تازم
روزی که به دریای فنا در تازم خود را به بُنِ قعر فرو اندازم ای دوست مرا سیر ببین اینجا در کانجا هرگز کسی نیابد…
رازی که دل من است سرگشتهٔ آن
رازی که دل من است سرگشتهٔ آن وز خون دو دیده گشتم آغشتهٔ آن تا کی به سر سوزن فکرت کاوم سِرّی که کسی نیافت…
دوشم غم تو وداع جان میفرمود
دوشم غم تو وداع جان میفرمود برکندن دل ازین جهان میفرمود پا بر زبر جهان و جان بنهادم یعنی که غم توام چنان میفرمود
دل، مست بتی عهدشکن دارم من
دل، مست بتی عهدشکن دارم من با او به یکی بوسه سخن دارم من گفتم «شکری» گفت که تعجیل مکن بشنو سخنی که در دهن…
دل شیوهٔ عشق یک نفس باز نیافت
دل شیوهٔ عشق یک نفس باز نیافت دل خون شد و راه این هوس باز نیافت سرگشتهٔ عشق شد که در عالم عشق سررشتهٔ عشق…
دل را ز غمت بی سر و پا میدارم
دل را ز غمت بی سر و پا میدارم وز خلق جهان چشم ترا میدارم در شادی و غم چون به غمم شادی تو هر…
دل خستهٔ سال و بستهٔ ماه نماند
دل خستهٔ سال و بستهٔ ماه نماند فانی شد و از نیک و بد آگاه نماند از بس که فرو رفت به اندیشهٔ تو اندیشهٔ…
درویشی را به هر چه خواهی ندهم
درویشی را به هر چه خواهی ندهم وین ملک به ماه تا به ماهی ندهم چون صحت و امن و لذت علمم هست تنهای را…
دردا که ز بی نشان نشانم نرسید
دردا که ز بی نشان نشانم نرسید وز بحر عیان عین عیانم نرسید عمری من تشنه بر لب دریایی بنشستم و قطرهای به جانم نرسید
در واقعهای سخت عجب افتادم
در واقعهای سخت عجب افتادم گه می مردم صریح و گه میزادم دانی ز چه خاست این همه فریادم کامد یادم آنچه نیاید یادم
در قعرِ دلِ خود سفرم میباید
در قعرِ دلِ خود سفرم میباید در عالمِ کل یک نظرم میباید هر روز ز تشنگی راهم صد بحر خوردم تنها و دیگرم میباید
در عشق چو شمع من به سوزم زنده
در عشق چو شمع من به سوزم زنده در سوز بروی دلفروزم زنده امشب همه گردِ من درآیند به جمع زیرا که چو شمع تا…
در عشق تو کارم به هوس برناید
در عشق تو کارم به هوس برناید وین کار آسان به دست کس برناید گفتم نفسی، به دست تو، توبه کنم گر جان به لب…
در عشقِ تو برخویشتنم فرمان نیست
در عشقِ تو برخویشتنم فرمان نیست وین درد مرا به هیچ رو درمان نیست گفتی «برهی گر ز سرم برخیزی» برخاستنم از سر جان آسان…
در زلف اگرچه جایگاهی سازی
در زلف اگرچه جایگاهی سازی با این دلِ سرگشته نمیپردازی با تو سخنِ زلف تو مینتوان گفت زیرا که ورا از پسِ پشت اندازی
در حضرت توحید پس و پیش مدان
در حضرت توحید پس و پیش مدان از خویش مدان و خالی از خویش مدان تو کژ نظری هرچه درآری به نظر هیچ است همه…